وقتی صحبت از مهریه به میان میآید، بیشتر افراد به سکه و تعهدات مالی فکر میکنند، اما کمتر کسی از مالیات و هزینههای قانونی آن خبر دارد. یکی از این هزینهها، مالیات حق ثبت مهریه است که طی چند سال اخیر مطرح شدهاست و قرار بر این است که در زمان عقد یا هنگام مطالبه مهریه، دریافت شود. بنابراین، اگر شما هم جزو آن دسته از افرادی هستید که تصور میکنند با بالا رفتن مقدار مهریه، مالیات مهریه به آنها تعلق خواهد گرفت، با ما همراه باشید تا به جزئیات بیشتر پیرامون این قوانین جدید بپردازیم.
آیا به مهریه مالیات تعلق میگیرد؟
طبق قوانین جاری، مهریه یا صداق، چه بهصورت سکه و چه به شکل اموال منقول یا غیرمنقول، از پرداخت هرگونه مالیاتی معاف است. درواقع، ماده 144 قانون مالیاتهای مستقیم بهطور روشن اعلام میکند که مهریه ثبتشده در اسناد رسمی، مشمول مالیات نمیشود. بااینحال، در ماههای اخیر زمزمههایی درباره طرح جدید مالیات مهریه 1404 شنیده میشود؛ موضوعی که ابهامات زیادی ایجاد کرده و بسیاری را نگران تغییرات احتمالی در قوانین مهریه کردهاست!
شرکت داده پردازی کیسان در اینباره می گوید:
قانون جدید مالیات مهریه | تصویب یا شایعه؟
یکی از پرسشهای پر تکرار کاربران این است: آیا مالیات مهریه تصویب شده است؟
در حال حاضر، طرح جدید مالیات مهریه تنها در حد پیشنهاد و پیشنویس مطرح است و برای اجرایی شدن نیاز به تصویب نهایی در مجلس و تأیید شورای نگهبان دارد.
نحوه محاسبه مالیات مهریه چگونه است؟
قوانین مالیات جدید مهریه و تعیین مقدار آن برای مهریههای سنگین از سال 1403 مطرح شدهاست. علیرغم آنکه هنوز این قانون به تصویب نهایی برای اجرا نرسیدهاست، در صورت اجرای طرح اصلاح قانون برای اجرای محکومیتهای مالی و مهریه، دریافت مالیات حق ثبت مهریه، البته برای مهریههای سنگین، بهطور رسمی آغاز خواهد شد. طبق مواردی که در این قانون مورد بحث قرار گرفتهاست، نحوه پرداخت مالیات مهریه و محاسبه آن به شرح زیر خواهد بود:
مالیات برای مهریه تا سقف 14 سکه: از مالیات ثبت مهریه معاف است.
مالیات برای مهریه 15 تا 100 سکه: مقدار مالیات 1.1 درصد از مهریه توافق شدهاست.
مالیات برای مهریه 101 تا 200 سکه: مقدار مالیات 2 درصد از مهریه تعیین شدهاست.
نحوه محاسبه دقیق مالیات طبق این قانون نیز به شرح زیر است:
نرخ مالیات ضربدر ارزش کل سکهها تقسیم بر 100 = مالیات مهریه
فرض کنید در زمان عقد، مهریهای معادل 300 سکه بهار آزادی تعیین شود. طبق قانون مالیات برای مهریه 1403، ثبت چنین مهریهای مشمول 15 درصد مالیات از ارزش کل سکهها خواهد بود. حالا اگر قیمت هر سکه در بازار 36 میلیون و 690 هزار تومان باشد، مالیات ثبت مهریه 300 سکهای حدود 1 میلیارد و 651 میلیون تومان خواهد بود.
مالیات بر مهریه برعهده کیست؟
یکی از مسائل مهم در مالیات مهریه 1404، تعیین فردی است که باید آن را پرداخت کند. در این میان، قانون سعی کردهاست تا عدالت را برقرار کرده و هر دو طرف را به پرداخت مالیات موظف کند. طبق این قانون، بعد از تعیین مهریه و ثبت آن در عقدنامه، مالیات آن هم مشخص خواهد شد.
در حقیقت، طبق این قوانین، هر دو طرف موظف به پرداخت نیمی از مالیات بر مهریه هستند؛ بنابراین، زن و مرد بهصورت مساوی در پرداخت مالیات آن سهیم خواهند بود. چنین روشی، زوجین را به تعیین مهریه پایینتر و معقول ترغیب میکند؛ چراکه هر دو خانواده، عروس و داماد، ترجیح میدهند فرزندان خود را با هزینههای سنگین مواجه نکنند. در این حالت، اگر یکی از طرفین ملزم به پرداخت مالیات بود، طرف مقابل احتمالا تمایل بیشتری به تعیین مهریه سنگین نشان میداد.
چند درصد از مالیات مهریه باید توسط زن و مرد پرداخت شود؟
اشاره کردیم که این مالیات باید توسط زن و مرد بهطور مساوی پرداخت شود. طبق گفته ابوالفضل ترابی، نماینده مجلس، زن و مرد هرکدام باید 50 درصد از این مالیات را برعهده بگیرند. مبالغی که از این طریق از زوجین دریافت میشود، به صندوقی با نام صندوق تهیه جهیزیه برای افراد نیازمند واریز خواهد شد که برای آن در قانون بودجه، یک ردیف اعتباری پیشبینی شدهاست. این مبالغ در کنار حق ثبت مهریه از زوجین دریافت خواهد شد.
شرکت سرای حسابدار در اینباره می گوید:
قوانین مالیات بر مهریه 1404 :
1️⃣ مهریه تا سقف ۱۴ سکه، معاف از مالیات است.
2️⃣مهریه ۱۵ تا ۱۰۰ سکه، مشمول مالیات به نرخ ۱.۱ درصد است.
3️⃣ مهریه ۱۰۱ تا ۲۰۰ سکه، با نرخ ۲ درصد مشمول مالیات است.
4️⃣ مهریه بالای ۲۰۰ سکه، مشمول مالیات ۱۵ درصدی خواهد شد.
آیا حق ثبت مهریه هم جزوی از مالیات است؟
بسیاری از افراد تصور میکنند حق ثبت مهریه همان مالیات مهریه است، اما در واقع این دو کاملا متفاوتاند. حق ثبت، مبلغی است که در زمان ثبت مهریه در دفتر اسناد رسمی دریافت میشود و ارتباطی با مالیات ندارد. طبق مقررات، اگر مهریه بیش از 14 سکه باشد، زوجین موظف به پرداخت حق ثبت آن هستند. هرچه میزان مهریه بیشتر باشد، هزینه حق ثبت نیز افزایش مییابد. این موضوع باعث شده بسیاری از زوجها به سمت تعیین مهریههای منطقیتر بروند. نکته مهم اینکه پرداخت حق ثبت مهریه بین زوج و زوجه بهصورت مساوی تقسیم میشود.
شرایط و قوانین مالیات مهریه در زمان عقد
در زمان عقد، مالیات مستقیم بر مهریه دریافت نمیشود، اما حق ثبت مهریه ممکن است بسته به نوع و ارزش آن متفاوت باشد. اگر مهریه شامل اموال غیرمنقول یا تعداد زیادی سکه باشد، هزینه ثبت رسمی آن افزایش مییابد. مالیات حق ثبت مهریه و قوانین مربوط به آن، برای شرایط مختلف در زمان عقد متفاوت خواهد بود که عبارتاند از:
ثبت مهریه و معافیت مالیاتی
در زمان ثبت رسمی ازدواج، مهریه، چه بهصورت عندالمطالبه و چه عندالاستطاعه، در سند ازدواج درج میشود. ازآنجاکه تعیین مهریه بخشی از عقود شرعی و احوال شخصیه است، این ثبت رسمی مشمول هیچگونه مالیات یا هزینه قراردادی اضافه نمیشود. به بیان ساده، زوجین هنگام عقد، برای ثبت مهریه خود در دفتر ازدواج هیچ مالیاتی پرداخت نمیکنند.
اموال غیرنقدی بهعنوان مهریه
اگر مهریه بهجای وجه نقد، شامل ملک، خودرو یا سایر داراییهای مشهود باشد، هنگام انتقال رسمی آن به نام زوجه، ممکن است مالیات نقلوانتقال یا عوارض ثبت اسناد دریافت شود. بااینحال، این هزینهها مربوط به انتقال دارایی هستند، نه خود مالیات مهریه.
مهریههای بالا و شبهات مالیاتی
تعیین مهریههای سنگین ازنظر قانون ممنوعیتی ندارد، اما در برخی موارد خاص، ممکن است سازمان امور مالیاتی از جهت پولشویی یا معاملات صوری موضوع را بررسی کند. البته در عمل، چنین بررسیهایی بهندرت و تنها با گزارشهای خاص انجام میشود.
مالیات بر مهریه عندالمطالبه
تا زمانی که مهریه فقط در عقدنامه ذکر شده و پرداختی صورت نگرفته باشد، هیچگونه مالیاتی به آن تعلق نمیگیرد. در واقع، صرف درج مهریه در سند ازدواج تنها یک تعهد مالی است، نه تحقق دارایی یا درآمد؛ بنابراین از دید قانون مالیاتهای مستقیم، مهریه عندالمطالبه مشمول مالیات نیست مگر در زمان پرداخت واقعی آن.
شرکت محاسبان در اینباره می گوید:
مالیات مهریه چه زمانی باید پرداخت شود؟
طبق طرح پیشنهادی زمان پرداخت مالیات مهریه، هنگام ثبت عقدنامه و در دفاتر اسناد رسمی است. چنانچه میزان مهریه بیش از حد معافیت باشد، زوجین موظفاند مبلغ مالیات متعلقه را پرداخت کنند که سند ازدواج آنها صادر شود. در صورت پرداخت مهریه بهصورت اقساطی، مالیات آن همچنان باید یکجا در زمان عقد پرداخت شود.
آیا مهریه بخشیدهشده یا بذلشده نیز مشمول مالیات است؟
نکته مهم اینجاست که اگر زوجه از مهریه خود صرفنظر کند یا آن را در قالب توافقنامهای رسمی ببخشد (بذل کند)، هیچگونه مالیاتی به این اقدام تعلق نمیگیرد. دلیل آن هم روشن است؛ چون این عمل، یک توافق حقوقی شخصی بین زوجین است و جنبه درآمدی یا معاملاتی ندارد. البته فراموش نکنید که این توافق باید بهصورت رسمی در دفاتر اسناد یا از طریق دادگاه ثبت شود تا بعدها، در صورت نیاز به بررسیهای مالیاتی، بهعنوان مدرک معتبر و قانونی قابل استناد باشد.
آیا قانون مالیات مهریه تصویب خواهد شد؟
هنوز زمان دقیق تصویب قانون مالیات بر مهریه مشخص نیست، اما شواهد نشان میدهد که اجرای آن دیر یا زود انجام خواهد شد. هدف اصلی این طرح، کاهش حجم پروندههای مهریه در دادگاهها و ایجاد تعادل در تعیین مهریههاست. البته این قانون مخالفان و موافقان خود را دارد. موافقان معتقدند چنین قانونی میتواند به تسهیل ازدواج و جلوگیری از مهریههای سنگین کمک کند، درحالیکه مخالفان مالیات جدید مهریه نگراناند این موضوع تعهدات مالی زوجین را دچار چالش کند.
کلام آخر
در مجموع، مهریه بهخودیخود مشمول مالیات نیست؛ مگر آنکه پرداخت آن بهصورت انتقال رسمی داراییهایی مانند ملک یا خودرو انجام شود که در آن صورت، مالیات نقلوانتقال مطرح میشود. باتوجهبه جزئیات و پیچیدگیهای قوانین مالیات مهریه، مشورت با کارشناسان معتبر امری ضروری است.
در همین راستا، شرکت دادهپردازی کیسان بهعنوان یکی از معتمدین رسمی مالیاتی کشور با مجوز نوع اول، نقش مهمی در تسهیل و نظارت بر فرایندهای مالیاتی دارد. خدمات هوشمند کیسان، دقت و سرعت گزارشدهی مالیاتی را افزایش داده و احتمال خطا را به حداقل میرساند. اگر میخواهید با خیالی آسودهتر در مسیر اجرای قوانین مالیاتی قدم بردارید، کیسان همراه مطمئن شما در این مسیر خواهد بود.
